Projekt: Aktualizacja granic

 

Informacje podstawowe

 

 „Aktualizacja granic Kampinoskiego Parku Narodowego, opracowanie projektu planu ochrony dla nowo włączanych obszarów z uwzględnieniem znaczenia korytarzy ekologicznych” – nazwa skrócona – Przyroda bez granic (nr umowy o dofinansowanie FENX.01.05-IW.01-0127/24) w ramach działania FENX.01.05. Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, priorytetu FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z Funduszu Spójności, programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS).

Instytucją Wdrażająca projektu jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Czas trwania projektu marzec 2025- grudzień 2028,

Wartość przedsięwzięcia to 3 666 660,00 zł, w tym 85% dofinansowanie unijne FEnIKS (3 116 661,00 zł) i 15% środki krajowe (549 999,00 zł).

 

Opis stanu istniejącego

Kampinoski Park Narodowy (dalej KPN, Park) funkcjonując w granicach określonych rozporządzeniem z dnia 25 września 1997 r. w sprawie Kampinoskiego Parku Narodowego (Dz.U. z 1997 r. nr 132, poz. 867), ma stabilne granice zapewniające ochronę wartości przyrodniczych i trwałość ekosystemów. Nie oznacza to, że w konkretnie umotywowanych sytuacjach nie należałoby dokonać korekty granic. Zwłaszcza że ranga obszaru jest tym większa, że jest jednocześnie obszarem Natura 2000 (PLC140001 Puszcza Kampinoska) oraz stanowi strefę rdzeniową i buforową Rezerwatu Biosfery w programie UNESCO M&B. 
W warunkach podstołecznego parku narodowego presja budowlana z roku na rok powoduje coraz większą izolację przestrzenną Parku od innych terenów przyrodniczych i tym samym prawna ochrona korytarzy ekologicznych jest kluczowa dla zachowania bioróżnorodności, wymiany genetycznej oraz łączności z innymi obszarami. W dłuższej perspektywie czasowej brak łączności Parku z innymi obszarami może zagrozić skuteczności działań ochronnych podejmowanych na terenie samego parku narodowego.

W ramach realizacji projektu pn. „Aktualizacja projektu Planu ochrony Kampinoskiego Parku Narodowego oraz planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 PLC 140001 Puszcza Kampinoska, z wykonaniem operatu ochrony ekosystemów leśnych i nieleśnych na lata 2022-2041”  w operacie zagospodarowania przestrzennego zauważono, że niewielkie fragmenty otuliny położone bezpośrednio przy granicy KPN są częścią większych, cennych ekosystemów, sztucznie rozdzielonych granicami parku. Mimo że stanowią ciągłość z siedliskami KPN i charakteryzują się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, jedynie w części parkowej mają zapewnioną prawną ochronę. Jakakolwiek ingerencja w zagospodarowanie tych fragmentów otuliny może wiązać się z pogorszeniem stanu, a nawet zanikiem wrażliwych siedlisk i stanowisk zagrożonych gatunków, również wewnątrz Parku. W związku z tym konieczne jest zmiana granic, powiększenie KPN, a w dalszej kolejności wykup omawianych gruntów.

W ramach projektu wyszczególniono 16 odrębnych obszarów składających się z obszarów jednego lub kilku obrębów ewidencyjnych, których łączna powierzchnia wynosi ok. 1200 ha. Są to głównie grunty prywatne, gdzie grunty rolne (łąki, pastwiska, grunty orne i sady) stanowią ok. 80% omawianego obszaru.

Na etapie przygotowywania wniosku opracowano mapy proponowanych aktualizacji granic, przy czym są to granice wytyczone wstępnie. W trakcie zaplanowanych konsultacji społecznych, prac geodezyjnych i inwentaryzacji przyrodniczych opracowane zostaną mapy szczegółowe, uwzględniające podział ewidencyjny gruntów oraz waloryzację przyrodniczą terenów. W trakcie inwentaryzacji może okazać się, że niektóre zaproponowane fragmenty nie mają istotnego znaczenia dla parku lub ze względów społecznych nie będzie możliwe ich włączenie do KPN, z drugiej strony inne, przyległe do nich obszary mogą okazać się cenniejsze przyrodniczo i bardziej wartościowe oraz możliwe do włączenia. Stąd ostateczna powierzchnia obszarów do włączenia może się zmienić.

Aktualizacja granic KPN związana będzie także z wyłączeniem obszarów, gdzie utracono wartości przyrodnicze (głównie w rejonie przebiegu utwardzonych dróg lokalnych na granicy Parku).

Szacuje się na podstawie dotychczasowej wiedzy, że w obrębie obszarów planowanych do włączenia do KPN znajduje się 7 następujących typów siedlisk przyrodniczych:

• 2330 – wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi (Corynephorion canescentis)
• 3150 – starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nymphaeion, Potamion
• 6410 – zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion)
• 6510 – niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris),
• 7140 – torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea)
• 91E0 – łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae) i olsy źródliskowe - podtyp występujący na obszarze Parku: niżowy łęg jesionowo-olszowy (Fraxino-Alnetum),
• 9170 – grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum).

Ponadto szacuje się, że projekt obejmie 31 gatunków zwierząt i 1 gatunek rośliny z Załączników Dyrektywy Siedliskowej i Ptasiej (22 z Dyrektywy Ptasiej i 10 z Dyrektywy Siedliskowej), w tym 6 przedmiotów ochrony Obszaru Natura 2000 Puszcza Kampinoska, 27 gatunków wymienionych w Zał II i III Konwencji Berneńskiej oraz 12 gatunków rzadkich i zagrożonych z Czerwonej Listy Kręgowców Polski, 18 gatunków roślin objętych ochroną, 12 gatunków roślin rzadkich i zagrożonych wg Polskiej Czerwonej Listy i Polskiej Czerwonej Księgi

 

Cele projektu

Celem głównym projektu jest włączenie do KPN cennych przyrodniczo fragmentów otuliny wraz z aktualizacją granic Kampinoskiego Parku Narodowego (zgodnie z wytycznymi opracowanego projektu planu ochrony KPN), opracowanie projektu planu ochrony dla nowo włączanych obszarów z uwzględnieniem gatunków i siedlisk Natura 2000 oraz znaczenia korytarzy ekologicznych.

Wyznaczone cele szczegółowe to:

• Przeprowadzenie konsultacji społecznych z właścicielami nieruchomości planowanych do włączenia do Parku i podpisanie przez nich deklaracji stanowiącej podstawę prowadzenia dalszych prac projektowych. Nawiązanie lepszej relacji z mieszkańcami otuliny i podniesienie ich świadomości ekologicznej jako mieszkańców otuliny parku narodowego, jednocześnie będącego obszarem Natura 2000 (PLC140001 Puszcza Kampinoska) oraz rezerwatem biosfery UNESCO M&B.
• Wykonanie prac geodezyjnych związanych ze wznowieniem granic KPN, wyłączenie z granic KPN gruntów, gdzie utracono wartości przyrodnicze – korekta dotychczasowej granicy parku narodowego.
• Wykonanie niezbędnych prac geodezyjnych dla obszarów włączanych do Parku (głównie podziały działek).
• Inwentaryzacja przyrody, w tym cennych gatunków roślin, zwierząt i grzybów oraz ekosystemów leśnych i nieleśnych, w tym siedlisk przyrodniczych i gatunków z Dyrektyw Siedliskowej i Ptasiej w obrębie gruntów przyłączanych do KPN i w ich sąsiedztwie.
• Wskazanie wartości przyrodniczych w obrębie przyłączanych gruntów.
• Zidentyfikowanie zagrożeń dla składników i tworów przyrody w obrębie przyłączanych gruntów.
• Zaplanowanie zabiegów ochronnych dla ekosystemów i gatunków w obrębie przyłączanych gruntów.
• Opracowanie koncepcji przebiegu korytarzy ekologicznych.
• Przygotowanie materiału do zmiany rozporządzenia ws. granic KPN w oparciu o powyższe cele szczegółowe.

W dniu 21 marca 2025 r. została podpisana z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej umowa na „Aktualizacja granic Kampinoskiego Parku Narodowego, opracowanie projektu planu ochrony dla nowo włączanych obszarów z uwzględnieniem znaczenia korytarzy ekologicznych” – nazwa skrócona – Przyroda bez granic (nr umowy o dofinansowanie FENX.01.05-IW.01-0127/24) w ramach działania FENX.01.05. Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, priorytetu FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z Funduszu Spójności, programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS).